Opublikowano

Dlaczego warto czytać dziecku?

Czy są wśród Was osoby, dla których pierwszą literaturą w życiu była seria wydawnicza „Poczytaj mi mamo?” Na dnie mojej szafy nadal zalega pokaźna kolekcja tych małych i cienkich książeczek z powtarzalną końcową stroną w kolorowe obrazki, poobgryzanymi rogami, dyskretnie wpisanymi inicjałami właściciela i zabazgranymi (na szczęście tylko niektórymi) stronicami. Co ciekawe, są to jedyne pamiątki z mojego dzieciństwa, zabawek jakoś nikt nie zostawił, co mam nadzieję świadczy trochę o panującym w mojej rodzinie przekonaniu o wyższości książek nad zabawkami. Co wyróżnia czytanie spośród innych form spędzania wolnego czasu z dzieckiem? Wierzę w to, że jest to jedna z tych aktywności, która w szczególny sposób wpływa na nasz rozwój już od wczesnego dzieciństwa, najpierw poprzez słuchanie tego, co czytają nam inni, później poprzez czytanie dla samego siebie i w końcu poprzez czytanie dzieciom.

Na temat pozytywnego wpływu czytania (zarówno takiego, gdy to my czytamy dziecku, jak i takiego, gdy czyta ono już samo) na rozwój dziecka można by napisać znacznie więcej niż jeden artykuł na blogu. Najogólniej można powiedzieć, że jest to wpływ wszechstronny, nie dotyczy jednej sfery rozwoju, a praktycznie jego całości. Może trudno mówić o tym, jak czytanie wpływa na rozwój ruchowy dziecka, choć na upartego pewnie byśmy coś znaleźli (choćby przewracanie stron książeczek z twardymi stronami w wieku niemowlęcym i poniemowlęcym ćwiczy motorykę małą). Natomiast korzystnych efektów aktywności czytelniczej w sferze społecznej, emocjonalnej, a przede wszystkim poznawczej rozwoju dziecka jest całe mnóstwo. Poniżej przyjrzymy się części z nich, natomiast z pewnych względów wybranym tematom poświęcę więcej miejsca w kolejnych artykułach.

Bardzo istotną umiejętnością (ważną szczególnie z punktu widzenia nauki szkolnej) ćwiczoną przy okazji czytania (zarówno tego samodzielnego, jak i słuchania tekstu czytanego przez dorosłego) jest dowolne skupianie uwagi. Jest to zdolność, która obecnie sprawia dzieciom ogromny problem, prawdopodobnie na skutek długotrwałego obcowania z urządzeniami ekranowymi, które przykuwają uwagę dziecka mimowolnie i nie trenują w nim umiejętności zamierzonej koncentracji.

Kolejną korzyścią płynącą z czytania jest rozwój umiejętności językowych. Bez wątpienia książki nie tylko u dzieci, ale również u dorosłych zwiększają zasób słownictwa, kształtują umiejętność poprawnego wypowiadania się, przekazują prawidłowe wzorce opowiadania i opisu.

Czytanie książek wspomaga również rozwój emocjonalny dzieci. Szczególnie gdy czytaniu towarzyszy wspólne omawianie lektury z dorosłym, jest to szansa na trening empatii (dzięki możliwości poznania perspektywy bohaterów), zwiększenie rozumienia uczuć i poznanie ich wpływu na zachowanie ludzi. Warto w tym miejscu wspomnieć o książkach dla dzieci stworzonych specjalnie dla wspierania rozwoju emocjonalnego. Przybliżają one dzieciom tematykę związaną z emocjami, pokazują sposoby radzenia sobie z nimi, kształtują samokontrolę emocjonalną.

Czytanie książek pomaga także dzieciom nabywać prawidłowe wzorce zachowań społecznych. Tu również, wraz z rodzicem lub innym bliskim dorosłym, dziecko może omawiać dobre i złe zachowania bohaterów, poznawać skuteczne i nieefektywne sposoby rozwiązywania konfliktów, przyswajać sposoby nawiązywania przyjaźni i budowania bliskich relacji.

Oddzielnym tematem pozostają trzy dla mnie najważniejsze korzyści płynące z wczesnego zaznajomienia dziecka z literaturą i wspólnego czytania: spontaniczny trening wyobraźni, wsparcie w radzeniu sobie z codziennymi trudnościami oraz kształtowanie bliskich rodzinnych relacji. Są to kwestie tak istotne, że nie sposób ich sprowadzić do krótkiego akapitu. Zasługują na odrębne artykuły, które w niedalekiej przyszłości na pewno się pojawią.

Autorka: Anna Dziduch – Ukończyła magisterskie studia psychologiczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Od 11 lat pracuje jako psycholog w różnych instytucjach, zajmując się głównie pomocą dzieciom, ale również dorosłym.
Oprócz pasji związanej z wykonywanym zawodem interesuje się muzyką, literaturą i kinem.
Pozostałe wolne chwile poświęca na scrabble oraz osładzanie sobie i innym życia przy pomocy tortów, deserów i ciasteczek.